الزمخشري
191
مقدمة الأدب ( فارسى )
در فلان كار 5 از اندازه در رفت 7 از حد دركذشت در كارى [ أَشْرَبَ ] أُشْرِبَ الأَبْيَضُ حُمْرَةً آميخته شد سپيدى بسُرخى 5 رنك داده شد سپيدى با سُرخ 6 سپيده شد در سُرخى و أُشْرِبَ فى قَلْبِهِ حُبَّهُ آميخته شد در دلش دوستئ او 5 جاىكير شد در دل وى دوستئ وى 6 و معنى وَ أُشْرِبُوا فِي قُلُوبِهِمُ الْعِجْلَ أي حُبَّ العِجل [ أَصْحَبَ ] أَصْحَبَهُ شَيْئًا يارى كردش چيزى را [ أَضْرَبَ ] أَضْرَبَ عن الأَمْرِ روى بكردانيد از كار 6 أَعْرض [ أَطْرَبَ ] أَطْرَبَهُ الفَرَحُ و الحُزْنُ بىآرام كرد او را شادى و اندوه و هو الطَّرَبُ بىآرامى 6 بىقرارى [ أَطْلَبَ ] أَطْلَبَهُ حاجتمند كرد او را 5 حاجتش رَوا كرد 7 محتاج كردش [ أَطْنَبَ ] أَطْنَبَ فى كَذَا از حد كذشت در فلان كار 5 در رفت در فلان كار 6 تجاوَز عن الحدّ 7 دور اندر شد در فلان كار [ أَعْتَبَ ] أَعْتَبَهُ خشنود كرد او را 6 أَرْضَاه و هي العُتْبى خشنودى 6 الرِّضا [ أَعْجَبَ ] أَعْجَبَهُ الشَّىْءُ خوش آمد او را چيز و أُعْجِبَ بِنَفْسِهِ متكبّر شد و هو العُجْبُ تكبُّر 7 خويشتنبينى [ أَعْرَبَ ] أَعْرَبَ كَلَامَهُ پيدا كرد سخن ويرا 6 بيَّن ، اظْهر 6 و الإِعْرَابُ الإِبَانَةُ يقال أَعْرَبَ عَنْهُ لِسَانُه و أَعْرَبَ كلامَه لم يلحن فيه و أَعْرَبَ وُلِدَ له وَلَدٌ عَرَبِيُّ اللَّوْن [ أَعْشَبَ ] أَعْشَبَتِ الأَرْضُ باكياه شد زمين 5 كياهناك شد و أَرْضٌ عَاشِبَةٌ زمين باكياه 5 زمين كياهناك [ أَعْقَبَ ] أَعْقَبَهُ نَدْمًا از پس آوردش پشيمانى 5 بعاقبت داد او را پشيمانى [ أَغْرَبَ ] أَغْرَبَ فى كَلَامِهِ غريب آورد در سخنش 5 سخن غريب كفت [ أَغْضَبَ ] أَغْضَبَهُ بخشم آورد او را [ أَكْتَبَ ] أَكْتَبَهُ قَصِيدَةً نبشتن داد او را قصيده [ أَكْثَبَ ] أَكْثَبَهُ الصَّيْدُ نزديك آمد بوى شكار 5 نزديك شد شكار وى 6 قرِب منه ، وصَل قريبا و رَمَاه مِن كَثَبٍ بينداختش از نزديكى 6 من القَرِيب [ أَكْذَبَ ] أَكْذَبَهُ دروغزن داشت او را 5 وجَده كاذبًا أو كذّبه أيضا 7 دروغكوى يافتش [ أَلْهَبَ ] أَلْهَبَ النَّارَ بفروخت آتش را 6 أَوْقد [ أَنْجَبَ ] أَنْجَبَ الرَّجُلُ فرزندِ كزيده آورد مرد 5 مرد فرزندِ نجيب زاد [ أَنْشَبَ ] أَنْشَبَ فِيهِ أَظْفَارَهُ فرو برد در وى ناخنهايش را 6 در كرد در وى ناخنهاء او ، أَعْلق ، أَدْخل [ أَنْهَبَ ] أَنْهَبَهُمُ المَالَ بغارت داد ايشانرا مال را 5 غارت كرد از ايشان مال را و هي النُّهْبى مال غارت كرده ت [ أَثْبَتَ ] أَثْبَتَ الشَّىْءَ استوار كرد چيز را 6 أَحْكمه و أَثْبَتَ اسْمَهُ فى الدِّيوَانِ استوار كرد نامِ او در ديوان 7 نُوِشت نامِ او در ديوان 6 و قوله تعالى لِيُثْبِتُوكَ أي يَسْجنوك او يُثخنوك بالضرب [ أَخْبَتَ ] أَخْبَتَ لِلَّهِ و إلى اللَّهِ فروتنى كرد خدايرا 5 تواضع كرد خداى را 6 أطاع ، انْقاد [ أَسْكَتَ ] أَسْكَتَهُ خاموش كرد او را 6 قال له اسكت و أَصْمَتَهُ مترادف [ أَسْنَتَ ] أَسْنَتَ القَوْمُ أي أَجْدَبُوا من السَّنَة و من الجَدْب [ أَشْمَتَ ] أَشْمَتَ بِهِ العَدُوَّ شادان كرد بوى دشمن را [ أَعْنَتَ ] أَعْنَتَهُ در رنج افكندش 6 برنجانيد او را ، آذاه و ضِدُّهُ [ أَفْلَتَ ] أَفْلَتَهُ برهانيد او را 6 أَنْجاه 7 و أَفْلَتَ بِنَفْسِهِ خود برَسْت [ أَنْبَتَ ] أَنْبَتَ اللَّهُ البَقْلَ برويانيد خداى تره را و أَنْبَتَ اللَّهُ الغُلَامَ بپَرْوَرد خداى كودك را و أَنْبَتَ الغُلَامُ موى زِهار بديد آورد كودك 5 نبتَتْ عانتُه [ أَنْصَتَ ] أَنْصَتَ لَهُ كوش داد بوى 7 خاموش شد از بهر شنيدن سخن او